بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِبرداشتی از جایگاه معرفتی تشیعدر منظومه‌ی فلسفه و عرفانبه قلم: فتحعلی علوی سوق در ساحت اندیشه ی اسلامی سه جریان کلان معرفتی قابل تفکیک استفلسفه ی #مشایی_اشراقی که عقل را به مقام #مدرک_حقایق_کلی ارتقا می‌دهدعرفان نظری که از #شهودقلبی و #کشف_وجودی به
#وحدت_شخصی_وجود می‌رسهو حکمت شیعی که هر دو را در ذیل #ولایت_تکوینی_امام بازتعریف می‌کنهدر این منظومه فلسفه بدون ولایت #تقلیب_عقل در آیینه ی خوداست و عرفان بدون امام غوطه‌خوردن در ورطه ی #انانیت_مستورتشیع نه فلسفه را #طرد می‌کنه و نه عرفان را #تحقیر بلکه هر د را به #مبدأوحیانی و #منتهای_ولایی
پیوند می‌زنهالف ـ فلسفه از منظرتشیع از #عقل_مستقل تا #عقل_مستنیر۱ـ عقل در تشیع: حجت باطنی مقرون به حجت ظاهریدر نظام معرفتی شیعه عقل #حجت_باطنی است و امام #حجت_ظاهری اما این دوگانگی، دوگانگی رتبی است نه تباینی#عقل_مستقل آن‌گونه که در فلسفه یونانی ومشایی مطرح است
در تشیع به #عقل_مستنیر ارتقا می‌یابهحدیثاِنَّ للهِ عَلَی النّاسِ حُجَّتَین:حُجَّةً ظاهِرَةً وَ حُجَّةً باطِنَةً که در اصول کافی آمده اساس این نظریه است فلسفه در تشیع #فلسفه_حجت‌محور است یعنی عقل،نه به‌تنهایی بلکه در #اقتران_با_نبی_و_وصی
می‌تونه به کنه حقایق راه یابد نقد تشیع بر فلسفه ی مستقل #تعطیل_عقل_ازشهودولایتفلسفه ی محض خواه مشایی و خواه اشراقی در نگاه شیعی گرفتار #حجاب_عقلانی استعقل هرچند به واجب‌الوجود می‌رسه
اما از طریق شهود آن واجب باز می‌مونه چرا که واجب‌الوجود فلسفی #مجهول_الکیفیة است در حالی که #الله_تشیع معروف بوجهه الباقی یعنی به #وجه_الله که امام است شناخته می‌شهامام صادق (ع) می‌فرمایند مَن عَرَفَنا فَقَد عَرَفَ اللهَ وَ مَن جَهِلَنا فَقَد جَهِلَ اللهَ
این معرفت ولایی فراتر از برهان فلسفی است #برهان #عقل را به #وجود خدا می‌رساند اما #ولایت عقل را به #شهود خدا می‌رسانه۱ـ #حکمت به‌مثابه فلسفه حقیقی در تشیعقرآن کریم می‌فرمایندوَ مَن یُؤتَ الحِکمَةَ فَقَد اُوتِیَ خَیراً کَثیراًبه هرکه حکمت داده شودخیربسیار داده شده استدر تفسیر شیعی
حکمت همان #معرفت_امام و اطاعت ولی است بنابراین #حکمت_شیعی نه فلسفه مصطلحه بلکه فلسفه منزل است فلسفه‌ای که از #وحی آغاز می‌شه در #ولایت تداوم می‌یابه و به #فناء_فی_الله از طریق فناء فی امام می‌انجامهفلسفه اسلامی در اوج خود یعنی در حکمت متعالیه ملاصدرابه اتحاد عاقل و معقول رسید...ادامه دارد
08:17 - 21 August 2026



4 Replies

Profile picture of ‌سیمرغ طبیب‌
سلام موضوع زیبایی بود منتها رنگارنگی کلمات باعث اذیت شدن چشم میشه و کامل نخوندمش

Profile picture of ‌مهدی‌
@XMahdi23 August 2026
سلام با توجه به تجربه و نظر شخصی بنده رنگ های مختلف و هشتگ های متعدد تا حدی باعث زیبایی متن می شود اما وقتی به شکل مفرط از آن استفاده می شود مانند این پست نتیجه عکس دارد و خواندنش سختهمخصوصا با رنگ های روشن و زننده مانند زرد

Profile picture of ‌عباس بشاسب‌
@user17269416262923 August 2026
درآموز ه های دینی تشیع همواره عقل وشرع مویدیکدیگرند که :کل ماحکم به العقل ،حکم به الشرع وکل ماحکم به الشرع ،حکم به العقل .البته گاهی عقل ممکن است تحت تاثیر نفسانیات مادی قرارگیرد ، چرا که ؛ اناره العقل مکسوف بتوع هوی توجه واهتمام بیش از اندازه به هوای نفس ، نور عقل را میپوشاند