فقه پویا: تعادل بین سنت و علمفتوای اتمیدر طول تاریخ، علما سعی کرده‌اند احکام شرعی را با توجه به متون دینی و در کنار پیشرفت‌های علمی تنظیم کنند. این کار گاهی منجر به صدور فتواهای جنجالی می‌شود که پس از بررسی‌های جدید یا تغییرات علمی بازنگری می‌گردند.
آیت‌الله روح‌الله خمینی در سال ۱۳۵۲ پیوند اعضای بدن را حرام اعلام کرد؛ چون منبع مرگ را «مرگ ناشی از بیماری» می‌دانست. اما در سال ۱۳۵۸، پس از شناخت بهتر مفهوم مرگ طبیعی، گفت اگر منبع مرگ طبیعی باشد و رضایت دهنده وجود داشته باشد، پیوند حلال است.
آیت‌الله مکارم شیرازی در سال ۱۳۶۹ می‌گفت مرگ مغزی را نمی‌توان به‌عنوان مرگ شرعی شناخت؛ بنابراین اهدای اعضا از افراد «مغزی مرده» حرام بود. در سال ۱۳۸۱، با پذیرش تعریف علمی مرگ مغزی، اعلام کرد این وضعیت می‌تواند معادل مرگ شرعی باشد و اهدای اعضا مباح است.
آیت‌الله علی سیستانی در سال ۱۳۶۹ می‌گفت استفاده از الکل در واکسن‌ها حرام است و بنابراین توصیه می‌کرد از تمام واکسن‌ها اجتناب شود. در سال ۱۳۸۱، پس از بررسی دقیق ترکیبات واکسن‌ها و فهم اینکه اکثر واکسن‌های مدرن حاوی الکل نیستند، گفت اگر ترکیب واکسن حرام نباشد، استفاده از آن حلال است.
فتوای رهبری در سال ۱۳۸۴ استفاده از سلاح‌های هسته‌ای حرام است؛ چون باعث کشتن غیرقابل‌تعیین افراد غیرنظامی می‌شود و با اصل «حفظ جان» در شریعت در تضاد است.آیا زمان تغییر فرا رسیده؟
در مواجهه با فناوری‌های نوین، فقه باید به‌سرعت واکنش نشان دهد؛ در غیر این صورت خطر انزوای فقه از واقعیت‌های روز می‌شود.دکتر فریبرز سلیمانی :«هوش مصنوعی در جنگ پرسش‌های جدیدی دربارهٔ «قصد» و «قصد‌دار» ایجاد می‌کند؛ فقه باید به‌سرعت به این پرسش‌ها پاسخ دهد.
آیت‌الله محمدتقی مصباح:«فتواهای ثابت‌قدم می‌توانند در برابر پیشرفت‌های علمی به‌سرعت منسوخ شوند؛ لذا بازنگری مستمر بر پایهٔ شواهد علمی الزامی است. علم فقه در همه زمینه‌ها کامل نیست؛ برای «صلاح مردم» نیاز به همکاری فقیه‌ها با متخصصین علمی، پزشکی و فناوری و نظامی وجود دارد.
این تعامل پویا بین سنت و علم، نه تنها به بهبود کیفیت احکام می‌انجامد، بلکه نشان می‌دهد فقه نیز همانند هر علم دیگری در مسیر تکامل و بازنگری است.#بازدارندگی#اتمی#ایران@Bazargan_ir
12:57 - 28 March 2026
294 Views