جمهوری اسلامی، برخلاف بسیاری از نظامهای شخصمحور، هیچگاه صرفاً بر اعمال مستقیم و عمودی قدرت از سوی یک فرد استوار نبوده است. قدرت در این نظام همواره درون شبکهای از نهادها، محافل سیاسی، گروههای امنیتی، جریانهای اقتصادی، روحانیون بانفوذ و ائتلافهای متغیر نخبگان حاکم توزیع شده است.
این شبکهها گاه با یکدیگر همکاری کرده و گاه در رقابتی شدید برای دسترسی به منابع، مناصب، مشروعیت و نفوذ سیاسی قرار گرفتهاند. در چنین ساختاری، رهبری بیش از آنکه تنها منشأ روزمره تصمیمگیری باشد، در لحظات تشدید تعارض به مثابه سازوکار نهایی حل اختلاف و تنظیم توازن میان نیروهای درون نظام عمل کرده است.
از این منظر، پرسش اصلی درباره آینده نظام و توافق احتمالی با امریکا در آنچه می توان آن را اغاز «جمهوری سوم اسلامی» نامید، این است که از چه زمانی این سازوکار تنظیمکننده وارد حل و فصل منازعه خواهد شد و آیا کار به «این هم پشت میکروفون » خواهد رسید؟
12:00 - 14 June 2026