🔻 نگاه انتقادیِ معرفت‌شناختی به فیرحی؛ از زمینه‌مندی تا نسبی‌گرایی▪️انتقادات معرفت‌شناختی به مرحوم داود فیرحی را می‌توان زنجیره‌ای دانست که از یک مقدمۀ قابل دفاع آغاز می‌شود و به نتایجی بحث‌برانگیز می‌رسد.
1⃣ «تقدم اراده و قدرت، بر علم»؛ فیرحی دانش سیاسی را مستقل از شرایط قدرت و ارادۀ تمدنی نمی‌داند و این را با ارجاع به متفکرانی مانند فوکو و نیچه توضیح می‌دهد. اشکال منتقدان این است که از این مقدمه، نتیجه‌ای سنگین‌تر گرفته می‌شود: «نسبی‌گرایی معرفتی».
▪️به باور آنان، فیرحی از زمینه‌مندی و محدودیت شناخت، به نسبیت حقیقت و ناممکن بودن داوری درباره مطابقت شناخت با واقع می‌رسد؛ در حالی که محدودیت فهم انسان لزوماً به انکار معیارهای اعتبار معرفت نمی‌انجامد.
2⃣ «نفی واقع‌نمایی علم»؛ از تأثیر اجتماعی بر علم، این نتیجه گرفته می‌شود که حقیقت علمی تابع اراده قدرت است. این درحالی است که تأثیر شرایط بر تولید دانش با وابستگی کامل حقیقت به قدرت یکی نیست. 3⃣ «ناتوانی نظریه در توضیح خودش»؛ اگر همه دانش‌ها محصول تمدن و قدرت باشند،
خودِ نظریۀ تقدم تمدن بر علم نیز باید با همین معیار توضیح داده شود که در اینجا نظریه فیرحی ناکام است.♨️ به بیان منتقدان، این زنجیره در نهایت معیار مستقل ارزیابی معرفت را تضعیف می‌کند و راه را برای توجیه نظریه به‌جای داوری درباره درستی آن باز می‌گذارددریچه‌ای به آن‌سویِ روایت‌ها👇
07:12 - 13 November 2026
4 Reactions
138 Views