✓ وضعیت جامعهای که به شریعت التزام ندارد، کمکم به جایی میرسد که ناچار است برای تنظیم روابط انسانی، دائماً بر دامنه و معنای «خیانت» بیفزاید.✓ اگر مواجههی جامعهی زنان با «عقد موقت» برای مردان ــ چه مجرد و چه متأهل ــ تا این اندازه با تقبیح، نفرت و انگ اجتماعی مواجه نبود و مردان میتوانستند این نیاز را صریح، مسئولانه و در چارچوب شرعی بیان کنند، بخشی از مسئله دستکم از حیث شرعی راهحل داشت و شاید بسیاری از روابط پنهانی نیز اساساً شکل نمیگرفت؛ روابط پنهانیای که خود، به تدریج مفهوم «خیانت» را در جامعه چنان توسعه دادهاند که امروز به یکی از مسائل مهلک و مناقشهبرانگیز روابط انسانی تبدیل شده است.✓ مسئله، در عین پیچیدگی، یک صورت ساده دارد:وقتی راهحلهای مشروع و شرعی را از میدان خارج میکنیم، نیازها که از بین نمیروند؛ فقط شکل بروز آنها تغییر میکند. آنگاه رابطهای که میتوانست در یک چارچوب روشن، مسئولانه و قابلمدیریت تعریف شود، به سمت پنهانکاری، دروغ و روابط بیقاعده سوق پیدا میکند و بعد جامعه ناچار میشود برای مقابله با پیامدهای همین وضعیت، دائماً بر دامنهی ممنوعیتها و تعاریف اخلاقی خود بیفزاید.✓ من هرچه سرنخ بسیاری از این مسائل را دنبال میکنم، در انتهای زنجیره به یک مسئلهی بنیادی میرسم: عدم التزام جامعه به دستورالعملهای شرعی.✓ نه میتوان احکام شریعت را بهطور گزینشی پذیرفت و انتظار داشت همهی کارکردهای نظام اجتماعی آن باقی بماند، و نه میتوان راههای مشروع را بست و بعد از افزایش روابط پنهانی، خیانت، طلاق و فروپاشی خانواده متعجب شد.
✓ مسئله این است که وقتی یک نظام اخلاقی و حقوقی را کنار میگذاریم، باید برای نیازهایی که آن نظام قرار بوده تنظیم کند، جایگزین عقلانی و کارآمدی داشته باشیم. و اگر نداشته باشیم، جامعه دیر یا زود هزینهی این خلأ را خواهد پرداخت.
16:24 - 20 August 2026