توافق ۴+۴ در لیبی؛ نقشه راه انتخابات در ۲۴ ماه با حمایت دبیبه و حفتر و مخالفت بخشی از غرب کشور#تحلیل_کوتاه طرابلس — نمایندگان دولت وحدت ملی در غرب لیبی و فرماندهی عمومی نیروهای شرق، ۳۰ اوت ۲۰۲۶ توافقی را با عنوان کمیته «۴+۴» در مقر هیئت حمایت سازمان ملل در لیبی امضا کردند. این توافق با میانجیگری سازمان ملل تنظیم شده و هدف اعلامشده آن باز کردن مسیر انتخابات ریاستجمهوری و پارلمانی ظرف حداکثر ۲۴ ماه است.کمیته ۴+۴ هشت عضو دارد؛ چهار نماینده از طرف دولت وحدت ملی عبدالحمید الدبیبه در طرابلس و چهار نماینده از طرف فرماندهی شرق وابسته به خلیفه حفتر، با حضور اعضایی از مجلس نمایندگان و شورای عالی دولت. سند امضاشده دو محور اصلی دارد: بازسازی شورای کمیسیون عالی انتخابات ملی و اصلاح چارچوب حقوقی و قانون اساسی برای برگزاری انتخابات.بر اساس متن توافق، انتخابات باید زیر یک قدرت اجرایی واحد و نهادهای ملی یکپارچه، از جمله نهادهای حاکمیتی و نظامی، برگزار شود. اگر تشکیل این ساختار واحد ممکن نشد، دو طرف باید همراه با UNSMIL سازوکار جایگزین برای رسیدن به انتخابات پیدا کنند. توافق همچنین نتایج انتخابات ریاستجمهوری را از انتخابات پارلمانی جدا میکند، دور دوم ریاستجمهوری را در صورت کسب بیش از ۵۰ درصد بهعلاوه یک رأی الزامی نمیداند، و به نظامیان و دارندگان تابعیت دوگانه اجازه نامزدی میدهد؛ با این شرط که برنده تابعیت خارجی را پیش از ادای سوگند قانون اساسی ترک کند، در غیر این صورت انتخابات از نو برگزار میشود. جلسات نهادهای منتخب نیز قرار است بهصورت چرخشی میان طرابلس، بنغازی و سبها برگزار شود.
عبدالحمید الدبیبه، نخستوزیر دولت وحدت ملی، توافق را گامی مهم بهسوی پایان مراحل انتقالی و برگزاری انتخابات خواند. خلیفه حفتر نیز امضای سند را پیشرفت در پروندههایی دانست که سالها حلنشده مانده و مانع برگزاری انتخابات شده است. صدام حفتر، معاون فرماندهی شرق، هم از توافق استقبال کرد و گفت پس از امضا دیگر بهانهای برای تأخیر وجود ندارد.با وجود حمایت دو رأس قدرت شرق و غرب، اجماع کامل شکل نگرفته است. محمد تکاله، رئیس شورای عالی دولت، از حضور در مراسم امضا خودداری کرد و کمیته ۴+۴ را فاقد مشروعیت کافی برای تبدیل خروجی خود به توافق ملی دانست. محمد المنفی، رئیس شورای ریاستی، نیز به شفافیت روند و دعوت دیرهنگام اعتراض کرد و پس از امضا حکمی جداگانه برای ترکیب کمیسیون انتخابات صادر کرد. برخی احزاب سیاسی هم نسبت به کنار گذاشتن فهرستهای حزبی و بازگشت به نظام نامزدی فردی هشدار دادهاند.در مصراته، مخالفت بیشتر متوجه ابتکار موازی آمریکا به رهبری مسعد بولس بوده است؛ طرحی که در روایت منتقدان به تقسیم قدرت میان خانواده دبیبه و خانواده حفتر تعبیر میشود. شخصیتها و شوراهای محلی مصراته چنین ترتیباتی را «حکم خانوادگی» و دور زدن اراده ملی خواندهاند. گزارشهای مستقل از تهدید بسیج نیرو علیه طرح آمریکایی خبر میدهند. اما آمریکایی که خودش لیبی را به این فلاکت رسانده است اعلام کرد که این نخستین تلاش جدی برای عبور از بنبست انتخاباتی است . البته در گذشته تلاش های شکست خورده زیادی انجام شده بود مانند انتخابات برنامهریزیشده دسامبر ۲۰۲۱ بهخاطر اختلاف بر سر قوانین و شرایط نامزدی فروپاشید و لیبی از ۲۰۱۴ عملاً با دو مجموعه نهاد موازی اداره میشود.
ناظران میگویند تفاوت این دور، حمایت همزمان دبیبه و حفتر است؛ اما اجرای توافق هنوز به تصویب یا پذیرش نهادهای دیگر، تشکیل دولت واحد و وضعیت امنیتی وابسته است.آمریکا از توافق ۴+۴ استقبال کرده و آن را مکمل تلاشهای خود برای نزدیک کردن دو طرف دانسته است.البته در حال حاضر درباره نقش مستقیم اسرائیل در این پرونده در منابع معتبر گزارش نشده است اما طی تحقیقاتی که انجام دادم رد پای اسرائیل در اینجا به خوبی مشخص است و تلاش هایی برای ایجاد یک ساختار جذب مزدور با پول کشورهای عربی براه افتاده است . به نظر من حتی در صورت پیشروی سیاسی، وحدت نهادی لیبی تضمینشده نیست و شکست اجرای این نقشه راه، مانند توافقهای پیشین، بسیار محتمل است.این نتیجه اعتماد قذافی به آمریکا است که 20 سال بعد هم لیبی شرایط عادی را نخواهد دید.
22:44 - 3 September 2026