📌ارتباط آیت الله بروجردی و امام و حادثه هیأت حاکمه به روایت آیت الله سلطانی طباطبایی 🔹هم امام به آیتالله بروجردی بسیار احترام میگذاشتند و علاقهمند به ایشان بودند و هم آیتالله بروجردی نسبت به امام اهمیت فوق العاده ای قائل بودند و به وی علاقه شدید داشتنند.
🔸 ماموریتهای مهمی را به ایشان محول می کردند، مثلا در مشهد، حادثه ای اتفاق افتاد که حضرت امام را با ختیارات تام، به آنجا فرستادند. آن ماموریت، دو ما طول کشید. در قضیه نهاوند نیز، با همین اختیارات، امام از طرف آیت الله بروجردی رفتند.
در یک سفری هم خود آیت الله بروجردی به مشهد رفتند، مرحوم آیت الله داماد و مرحوم امام، همراه ایشان بودند. در این سفر، امام از طرف آیت الله بروجردی مسئول مراجعات مالی بودند و مستقل به ایشان مراجعه می شد.
🔹پس از آنکه آیت الله بروجردی، جا افتادند و به اوضاع حوزه آشنا شدند، امام رحمة الله علیه، لازم نمی دانستند که مثل گذشته، مرتبط با آیت الله بروجردی باشند، لذا بطور طبیعی مقداری ارتباط را کم کردند.🔸آیت الله بروجردی به حفظ حوزه علاقه زیادی داشتند. مکرر می گفتند: حوزه قم مثل شهری است که دروازه ندارد.
حوزه، به روی اشخاص مختلف باز است. افراد صالح و ناصالح از هم ممتاز نمی شوند. ای کاش نظمی بود و برنامه ای. این آرزو را در جاهای مختلف ابراز می داشتند. به دنبال این موضوع هیاتی را مرکب از چند نفر از آقایان حوزه، تشکیل دادند که نظریات اصلاحی خود را برای اداره حوزه، بعد از مشورت بگویند.
به این هیات، اصطلاح «هیات حاکمه» می گفتند.🔹 آیت الله بروجردی، به آنان اختیار داده بودند که مصالح حوزه را بسنجند و بر این اساس عمل کنند. اعضاء این هیات تا آن جا که یادم هست، عبارت بودند از:
مرحوم امام خمینی، حاج شیخ مرتضی حائری، حاج سیداحمد زنجانی، حاج سیدابوطالب مدرسی، مرحوم آیت الله فاضل، حاج سید زین العابدین کاشانی، مرحوم سیدمحمد یزدی (داماد) حاج شیخ ابوالقاسم اصفهانی، حاج سید مرتضی مبرقعی، حاج مصطفی صادقی، آقای قاضی تبریزی، حاج میرزامحمود روحانی، حاج ریحانالله گلپایگانی،
حاج آقای فقیهی رشتی، بنده و... جلسات هر شب در مدرسه حاج ملاصادق برگزار می شد. یکی از برنامه هایی که ریخته شد، موضوع امتحانات در حوزه بود، چه درسهایی امتحان گرفته شود، تعیین رتبه گردد و... از آن هیات، چند نفری برای گرفتن امتحان انتخاب شدند. این کار زود به جریان افتاد.
🔸در یکی از جلسه های هیات، بنده و مرحوم حاج سیداحمد زنجانی نتوانسته بودیم حضور داشته باشیم، اما سایر آقایان بوده اند. در این جلسه از طرف مرحوم حاج شیخ مرتضی حائری، طرحی مطرح میشود. (گویا امام خمینی، در تهیه این طرح دخالت داشتهاند)
برنامه امتحانهای حوزه، کیفیت پرداخت شهریه ها، اخذ وجوهات، ملاقات اشخاص با زعیم حوزه علمیه و... از مواد این طرح بوده است.🔹 در این طرح، که شامل مواد و فصولی بود. اداره حوزه و چگونگی اصلاح آن، پیش بینی شده بود.
آقایان حاضر در جلسه، امضاء کرده بودند و برای تایید نهایی، توسط آقای حائری و حاج فقیهی رشتی خدمت آیت الله بروجردی داده بودند.ایشان، می پرسند: همه امضاء کرده و دیده اند؟پاسخ می دهند: بله.همه حضور داشتند، مگر حاج سیداحمد زنجانی و بنده. (سلطانی)
🔸آیت الله بروجردی، طرح را به مشهدی رضا می دهند که این دو را پیدا کن تا امضاء کنند، بعد برگردان پیش من.این قضیه را خود آیت الله بروجردی برای من نقل می کردند و می فرمودند:شب گذشته سحر بیدار شدم برای گرفتن وضو. یادم آمد از نوشته دیشب که بعضی از مواد آن، به چشم خورده بود، ولی آن وقت دقت نکرده بودم.
نوشته را دوباره به دقت خواندم. تعجب کردم زیرا دیدم: در این طرح، تمام اختیارات از من سلب شده است صبح به حاج احمد گفتم: آقایان را دعوت کند تا ببینم مقصودشان از این مواد که مرا به کلی مسلوب الاختیار کرده است چیست؟
🔹صبح جمعه، آقایان در منزل آیت الله بروجردی اجتماع کردند. من هم شرکت کردم. قبل از شرکت من مسائلی پیش آمده بود که آیت الله بروجردی به اعتراض، جلسه را ترک و به اندرونی رفته بودند.
🔸بنده رفتم به اندرونی و به ایشان عرض کردم: گویا حضرتعالی عصبانی شده اید؟ گفتند: چگونه عصبانی نشوم؟ جریان بالا را نقل کردند.تا رسیدند به اینجا که من از آقایان، پرسیدم این نوشته را خوانده اید و امضاء کرده اید؟ گفتند: نخیر نخوانده ایم اما چون مطمئن به تهیه کننده یا تهیه کنندگان بودیم، لذا امضاء کردیم.
آیتالله بروجردی می فرمودند: «رو کردم به آقای حائری و گفتم: مقصودتان از این ماده که نوشته اید: مصارف وجوه باید با مشورت هیات باشد چیست؟» یکی از آقایان می گوید: اگر بنا باشد ما با شما همکاری کنیم برنامه همین است.ایشان، عصبانی می شوند و جلسه را با ناراحتی ترک می کنند.
🔸متاسفانه، زمینه ای پیش نیامده بود تا کسی توضیح بدهد که آقا مقصود از این ماده این است که: بعضی بدون اینکه شرایط را داشته باشند، نزد حضرتعالی می آیند و شما را در شرایط و محذوراتی قرار می دهند که ناگزیر می شوید، مبلغی را به آنان بدهید، از این روی شناسایی مستحق از غیر مستحق لازم است.
ما به عنوان کمک به شما بررسی می نماییم و کسانی که مستحق باشند، به شما معرفی می کنیم. آنگاه حضرتعالی اقدام کنید. پرداخت وجوه را مشروط به نظر هیات نمایید تا مشکلی برای حضرت عالی پیش نیاید.غرض سلب اختیار از شما نیست، بلکه همکاری با شماست. به هر صورت، ایشان در جلسه حضور یافتند.
این جلسه هم بدون این که به نتیجه ای برسد، با مختصر توضیح و برخی از شوخیها پایان یافت.پس از این جلسه ارتباط بعضی آقایان با آیت الله بروجردی کم شد.🔹مرحوم آقای حائری و مرحوم امام، از آن جلسه به بعد ارتباطشان با آیت الله بروجردی کم شد.این تنها عاملی بود که باعث شده ارتباط امام با ایشان کمتر شود.
البته دوباره ارتباط برقرار شد، ولی به شدت سابق و گرمی آن زمان نبود.🔸امام، تا همین آخر عمرشان، که بنده خدمتشان بودم، از آیت الله بروجردی، به احترام و نیکی یاد می کردند.امام خمینی، روزی به من فرمودند: «حیف قم که آیتالله بروجردی در آن نیستند. کاش وضعی پیش می آمد که ایشان به قم می آمدند».
15:48 - 11 December 2025