دروغی که باور میشود، خطرناکتر از خود دروغ استجیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، در اظهارنظری مدعی شده که اگر ایالات متحده بهموقع وارد نمیشد، جهان با بحران انرژی روبهرو میشد. این روایت، وارونهسازی واقعیت است. تنگه هرمز پیش از اقدامات نظامی آمریکا در منطقه، مسیری امن برای تردد نفتکشها بود
و خود آمریکا با ماجراجوییهایش امنیت انرژی جهان را برهم زد. اما نکته مهمتر از دروغگویی، باورپذیری آن است.خطر اصلی یک دروغ سیاسی، خودِ گفتنش نیست؛ اگر کسی باورش نکند، فقط یک اظهارنظر بیاعتبار است. اما اگر باور شود، به رفتار، رأی، سیاست و بحران تبدیل میشود.
پرسش کلیدی این است: چرا مردم دروغهای بزرگ را باور میکنند؟دلایل متعددی وجود دارد: سوگیری تأییدی باعث میشود افراد چیزی را بپذیرند که با هویت و پیشفرضهایشان همخوان باشد. تکرار یک ادعای بیپایه، آن را آشنا و در نتیجه «درست» جلوه میدهد. هیجاناتی مانند ترس و خشم، قدرت تحلیل را کاهش میدهند.
حباب اطلاعاتی، باور جمعی را جایگزین واقعیت میکند. و نبود هزینه برای باور غلط، اصلاح آن را دشوار میسازد.بنابراین، تمرکز صرف بر «دروغگو» کافی نیست. باید مخاطب را در برابر دروغ مصون کرد: با سواد رسانهای، راستیآزمایی، تنوع منابع، پرسیدن «چه کسی از این باور سود میبرد؟» و عادت به تأخیر در بازنشر.
در عین حال، بیاهمیت کردن دروغ نیز خطرناک است. دروغگویی سیستماتیک اگر بیپاسخ بماند، به بیاعتمادی عمومی و بحران مشروعیت منجر میشود. پس باید هم دروغ را افشا کرد و هم اکوسیستمی را که آن را باورپذیر میکند، اصلاح کرد.
06:35 - 17 September 2026
152 Views