#عَطِیَّة_بن_سَعد_بن_جُناده_عَوفی از تابعین و از شیعیان حضرت علی(ع) در کوفه. از وی بهعنوان مفسر، محدث و فقیه شیعه یاد شده و کتابی در تفسیر قرآن دارد. عطیه در زمان خلافت امام علی(ع) به دنیا آمد و در سال ۱۱۱ قمری در کوفه وفات یافت.
وی در قیام مختار و قیام عبدالرحمن بن محمد بن اشعث بر ضد حجاج بن یوسف شرکت داشت. حجاج او را بهدلیل #خودداری_از_ناسزاگویی_به_حضرت_علی(ع) تازیانه زد. همراهی عطیه با جابر بن عبدالله انصاری در زیارت روز اربعین امام حسین(ع) مشهور است.
نسب، تولد، نام و کنیهعطیه از طایفه بکالی، تیرهای از قبیله بنیعوف بن امرؤالقیس است. پدرش، سعد بن جناده از قبیله بنیعوف[۱] و از صحابه رسول خدا(ص)[۲] و مادرش کنیزی از اهالی روم بود.[۳]1,سمعانی، الأنساب، ۱۳۸۲ق، ج۹، ص۴۰۵2,أسد الغابة، ج۲، ص۱۸۹3,ابنسعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۶، ص۳۰۵.
درباره تاریخ تولد عطیه خبر دقیقی در دست نیست، اما برخی تولد وی را بین سالهای ۳۶ تا ۴۰ق تخمین زدهاند؛ چرا که در زمان خلافت امام علی(ع) در کوفه متولد شد.[۴] پدرش وی را نزد امام علی(ع) برد تا او را نامگذاری کند، امام او را در آغوش گرفت و گفت «#هذا_عَطیّةُ_الله» (این موهبت و هدیه خدا است).
بدین جهت وی را عطیه نامیدند.[۵] کنیه وی نیز #ابوالحسن است.[۶] او را با لقبهای عوفی، جدلی، قیسی و کوفی میشناسند.[۷]#عطیه_از_تابعین محسوب شده و امام محمد باقر(ع) را نیز درک کرده است.[۸] ابنسعد از علمای اهل سنت وی را ثقه و فردی صالح دانسته است.[۹]
او از عبدالله بن عباس،[۱۴] ابوسعید خدری،[۱۵] عبدالله بن عمر[۱۶] و جابر بن عبدالله انصاری حدیث نقل کردهاست.از او نیز پسرش حسن، ابان بن تغلب، حجّاج بن أرطاة، قرّة بن خالد، زکریا بن أبیزائده، محمد بن جحاده، مسعر بن کدام، فضیل بن مرزوق، و عدهای دیگر حدیث نقل کردهاند.[۱۷]
آثار#تفسیر_قرآن: عطیه پنج جلد تفسیر قرآن نگاشت.[۱۸] او میگوید: من سه دوره تفسیر کامل قرآن را نزد ابنعباس آموختم و قرآن را نیز هفتاد بار در کنارش خواندم.[۱۹]
#عطیه_و_جابر_بن_عبدالله_انصاری_اولین_زائران_اربعین_امام_حسین(ع) در کربلا بود. شهرت وی نیز به همین دلیل است. بنابر نقل عطیه، وی بههمراه جابر برای زیارت قبر امام حسین(ع) رفت و هنگامی که به کربلا رسیدند، جابر به فرات نزدیک شد، غسل کرد و با آداب خاصی به زیارت امام حسین(ع) رفت.[۲۱]
1,سمعانی، الأنساب،۱۳۸۲ق،ج۹، ص۴۰۵2,أسد الغابة، ج۲، ص۱۸۹3,ابنسعدالطبقات الکبری،۱۴۱۰ق، ج۶،ص۳۰۵.4,ابنسعدالطبقات الکبری،۱۴۱۰ق، ج۶،ص۳۰۵5,ابنسعدالطبقات الکبری،۱۴۱۰ق، ج۶، ص۳۰۵6,تاریخ الطبری،ج۱۱، ص۶۴۰7,زرکلی،الأعلام،۱۹۸۹م، ج۴ص۲۳۷8,رجال شیخ طوسی،ص۵۱؛ تنقیح المقال،ج۲ص۲۵۳سفینة البحار، ج۶، ص۲۹۶
9,ابنسعد، الطبقات الکبری، ۱۴۱۰ق، ج۶، ص۳۰۵10,مقریزی، إمتاع الأسماع، ۱۴۲۰ق، ج۱۳، پاورقی، ص۱۶10,مقریزی، إمتاع الأسماع، ۱۴۲۰ق، ج۱۳، پاورقی، ص۱۶11,ابنحزم، جمهرة أنساب العرب، ۱۴۰۳ق، متن، ص۳۰۹.12,تنقیح المقال، ج۲، ص۲۵۳13,أنساب الأشراف، ج۱۳، ص۲۶۸؛ ذهبی، تاریخ الإسلام، ۱۴۱۳ق، ج۷، ص۴۲۴
14,ذهبی، تاریخ الإسلام، ۱۴۱۳ق، ج۷، ص۴۲۴.15,مقریزی، إمتاع الأسماع، ۱۴۲۰ق، ج۱۳، ص۱۶.16,ذهبی، تاریخ الإسلام، ۱۴۱۳ق، ج۷، ص۴۲۴؛ شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۹۵؛ عمدة عیون صحاح الأخبار، ص۲۳۳17,مقریزی، إمتاع الأسماع، ۱۴۲۰ق، ج۱۳، ص۱۶18,تنقیح المقال، ج۲،ص۲۵۳19,تنقیح المقال، ج۲،ص۲۵۳20,سفینة البحار، ج۶،ص۲۹۶
21,طبری آملی، بشارة المصطفی لشیعة المرتضی، ۱۳۸۳ق، ج۲، ص۷۵؛ علامه مجلسی، بحار الانوار، ۱۴۰۳ق، ج۹۸، ص۱۹۶
14:06 - 13 August 2025
2 Reactions
527 Views