اصول قرآنی حکمرانی بر فناوریهای نوین، با تأکید بر هوش مصنوعی، مبتنی بر الگوی ولایت
فراگیری فناوریهای نوین و هوش مصنوعی در سطح جهان و تلاش سایبرنتیک استکبار جهانی برای کنترل بشر در راستای اهداف خود، از طریق تکنولوژی، چالشهای فراوانی را در زندگی بشر بهوجود آورده که با حکمرانی بر اساس اصول قرآنی و وحیانی میتوان از آنها جلوگیری نمود و به سوی مدینه فاضله حرکت کرد. بهرغم وجود این چالشها و اهمیت مسأله، هنوز چارچوب جامعی برای حکمرانی بر فناوریهای نوین و هوش مصنوعی، بر اساس اصول قرآنی ارائه نشده است. از اینرو، پرسش اصلی پژوهش حاضر، ناظر به استخراج اصول قرآنی منسجم و مبتنی بر الگوی ولایت، جهت تدوین سیاستهای مرتبط با حکمرانی و نظارت بر هوش مصنوعی است تا علاوه بر توسعه این فناوری، به ترویج عدالت، اخلاق و مسئولیتپذیری کمک کند. در این تحقیق، گردآوری اطلاعات به روش کتابخانهای و پردازش آن، به روش توصیفی-تحلیلی و فراترکیب انجام شده است. پس از بررسی موضوعی آیات قرآن کریم و استخراج اصول حکمرانی بر فناوریهای نوین، این نتیجه حاصل شد که اصولی همچون عدالت، شفافیت، مسئولیتپذیری، حفظ کرامت انسانی و... از الزامات کلیدی این حوزه هستند و الگوی ولایت در سه سطح ۱. فراساختاری (شامل چهار دسته: الف. در راستای اهداف غایی ب. در راستای تحقق اهداف اخلاقی ج. خطمشیهای حقوقی و ملی د. اصول روششناختی)؛ ۲. ساختاری (شامل سه دسته: الف. قانونگذاری ب. نهادسازی ج. تنظیمگری)؛ ۳. اصول عملیاتی (شامل چهار دسته: الف. اجرا و پیادهسازی ب. نظارت و ارزیابی ج. پاسخگویی و شفافیت د. توانمندسازی و آموزش)؛ مشتمل بر مجموعا ۳۵ اصل قرآنی ارائه گردید.