🔎 پرسشچرا خداوند در قرآن گاهی با ضمیر مفرد (مانند «إِنَّنِی أَنَا اللَّهُ») و گاهی با ضمیر جمع (مانند «إِنَّا أَعْطَیْنَاکَ») از ذات مقدس خود یاد می‌کند؟ آیا این دوگانگی، نشانه تعدد ذات الهی نیست؟📝 پاسخاین سؤال خیلی‌ها را به فکر فرو می‌برد؛ اما پاسخش ساده و قانع‌کننده است،
قرآن در سوره توحید به صراحت می‌گوید: «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» (بگو او خدای یگانه است). پس «ما» گفتن، هیچ ربطی به چند خدایی ندارد. مفسران برای این شیوه چند دلیل گفته‌اند:۱. برای نشان دادن عظمت: در زبان عربی، بزرگان و پادشاهان هم از «ما» برای خودشان استفاده می‌کردند تا بزرگی‌شان را نشان دهند.
خدا که عظمتش بی‌نهایت است، گاهی از «ما» استفاده می‌کند تا کسی خیال نکند کوچک است. علامه طباطبایی در این باره می‌فرماید: «وقتی که گوینده شخصی بزرگ و دارای اعوان و خدمه باشد، از سوی خود و اعوانش سخن می‌گوید، و چه بزرگی بزرگتر از خدای تعالی». ۲. فرشتگان هم واسطه‌اند: در بعضی آیات، خدا کار را به خودش
اما فرشتگان هم در اجرای آن نقش دارند. مثل «إِنَّا أَعْطَیْنَاكَ الْكَوْثَرَ» (ما به تو کوثر دادیم) که فرشتگان هم واسطه این عطا بودند. علامه طباطبایی در تفسیر این آیه، اشاره دارد که عطای کوثر به خداوند نسبت داده شده و فرشتگان نیز در آن نقش واسطه دارند. ۳. تأکید بر اهمیت موضوع:
«ما» گفتن برای این است که موضوع آنقدر مهم است که با ضمیر جمع بیان می‌شود؛ مثل حفظ قرآن از تحریف: «إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ» (ما خودمان قرآن را نازل کردیم و خودمان نگهش می‌داریم). علامه طباطبایی در ذیل آیه اول سوره قدر (إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ)
نیز به این نکته اشاره دارد که ضمیر جمع برای تعظیم و بزرگداشت نزول قرآن به کار رفته است. اما در جاهایی که بحث توحید و یگانگی است، خدا از «من» استفاده می‌کند تا هیچ شبهه‌ای پیش نیاید؛ مثل: «إِنَّنِي أَنَا اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا» (من خدای یگانه هستم، معبودی جز من نیست).خلاصه: هم «من» و هم
«ما» در خدمت عظمت و یگانگی خدا هستند و هیچ دوگانگی‌ای در ذات الهی وجود ندارد.📚 منابع· پایگاه جامع علوم اسلامی: elmnoor.ir· ترجمه تفسیر المیزان، علامه طباطبایی، جلد ۲۰، صفحه ۵۵۹ (ذیل سوره قدر) — lib.eshia.ir· ترجمه تفسیر المیزان، علامه طباطبایی، جلد ۲۰، صفحه ۶۳۸ (ذیل سوره کوثر) — lib.eshia.ir
lib.eshia.ir
کتابخانه مدرسه فقاهت | بخش اصلی
کتابخانه مدرسه فقاهت کتابخانه‌ای رایگان برای مستند کردن مقاله‌ها است، همراه با جستجوی با ریشه کلمات و امکانات هوش مصنوعی در اعراب گذاری، خلاصه سازی و ترجمه
· ترجمه تفسیر المیزان، علامه طباطبایی، جلد ۱۰، صفحه ۱۲۷ (ذیل آیه ۱۰ سوره یونس) — lib.eshia.ir· اسلام کوئست: islamquest.net· پایگاه آیت‌الله مکارم شیرازی: makarem.ir
makarem.ir
پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی
پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی و مرکز پژوهشی و تحقیقی پیرامون مسائل اسلامی و شیعی و پایگاه ترویج دین مبین اسلام و مذهب تشیع
14:39 - 1 October 2026