امنیت را قرارداد نمیسازد، قدرت میسازد... آقای دکتر عباس عراقچی وزیر محترم امور خارجه فرمودهاند: «ایران آماده از سرگیری مذاکرات هستهای با ایالات متحده، مشروط بر دریافت تضمینهای عدم تجاوز است». این سخن، تکرار همان فرمایش جناب آقای تخت روانچی است که «ما طرفدار دیپلماسی و گفتگو هستیم.
@syjebraily27 August 2025اما دولت آمریکا باید ما را متقاعد کند که در حین مذاکره از نیروی نظامی استفاده نخواهند کرد».این دست اظهارات، در ظاهر میتواند بهعنوان یک موضع دیپلماتیک تلقی شود، اما در بنیان خود حامل خطایی راهبردی و نوعی سادهانگاری در درک ماهیت جنگ و دیپلماسی است. این گزارهها بر این پیشفرض استوار است که گویا
@syjebraily27 August 2025«تضمین کتبی یک قدرت بزرگ» میتواند امنیت یک کشور مستقل را در برابر اراده جنگی آن قدرت تضمین کند. چنین تصوری نهتنها با تاریخ روابط بینالملل تعارض دارد، بلکه نوعی وارونگی در فهم نسبت میان قدرت، امنیت و معاهده است.جنگ در ذات خود نه از فقدان قرارداد، بلکه از محاسبه قدرت و منافع زاده میشود.
@syjebraily27 August 2025هیچ دولت مهاجمی، صرفاً به این دلیل که سندی را امضا کرده، از اقدام نظامی منصرف نشده است؛ و صفحات تاریخ، گواه بر این حقیقت که تضمینهای مکتوب زمانی که توازن قدرت واقعی بر هم بخورد، هیچ ارزشی ندارند. تضمینهای بوداپست در سال ۱۹۹۴ برای امنیت اوکراین بهروشنی ثابت کرد که قرارداد بدون پشتوانه قدرت،
@syjebraily27 August 2025چیزی جز کاغذی بیجان نیست. آمریکا نیز در تاریخ معاصر بارها نشان داده که بهراحتی میتواند توافقات رسمی را کنار بگذارد، همانگونه که با خروج از برجام کرد. حیرتانگیز است که عوامل حیّ و حاضر همان برجام، چنین اظهاراتی بر زبان میرانند. راقم این سطور برای این ادبیات فقط یک کارکرد متصور است و آن،
@syjebraily27 August 2025جستن مستمسکی برای تداوم تنها مسیر متصور آقایان برای حل مسائل کشور است.اگر این فرض را نپذیریم، عمق فاجعه بیشتر میشود. آنگاه باید بگوئیم ریشه این خطای راهبردی در عدم درک فلسفی نسبت میان «دیپلماسی» و «جنگ» است. دیپلماسی در ذات خود ادامه جنگ با ابزار دیگر است؛
@syjebraily27 August 2025همانگونه که جنگ، ادامه سیاست با ابزار قهرآمیز است. هر دو بر بستر قدرت تعریف میشوند و بدون اتکا به قدرت، هیچیک کارکرد واقعی ندارند. دیپلماسی زمانی میتواند مانع جنگ شود که پشتوانهاش بازدارندگی سخت، تابآوری اقتصادی و مشروعیت اجتماعی باشد.
@syjebraily27 August 2025در غیر این صورت، دیپلماسی چیزی جز نمایش خطابهای و خرید زمان نخواهد بود.سخن آقای دکتر عراقچی اگر به معنای واقعی کلمه جدی گرفته شود، میتواند پیامدی خطرناک داشته باشد. این نگاه میتواند به خطای محاسبه در سطح سیاستگذاری بینجامد، زیرا توجه راهبردی را از الزامات بازدارندگی به توهم قرارداد معطوف میکند
از طرفی، بیان چنین موضعی در رسانه، موقعیت چانهزنی ایران را تضعیف میکند و طرف مقابل را به این نتیجه میرساند که تهران از تهدید نظامی به شدت هراسان است و حاضر است امتیاز بیشتری بپردازد. همچنین در سطح افکار عمومی، این سخن یک «توهم امنیتی» میسازد؛ گویی میتوان خطر جنگ را با یک امضا برطرف کرد،
12:40 - 27 August 2025
@syjebraily27 August 2025حال آنکه واقعیت برعکس است: هر گام در امنیت تنها بر شانههای قدرت واقعی ایستاده است.منطق درست درک امنیت آن است که جنگ را نه با کاغذ، بلکه با بازدارندگی متوقف کنیم. قرارداد اگر هم بسته شود، فقط تکمیلکننده قدرت است نه جایگزین آن. ایران برای جلوگیری از جنگ، نیازمند معماری بازدارندگی چندلایه است:
@syjebraily27 August 2025بازدارندگی نظامی بهمثابه ستون اصلی، بازدارندگی اقتصادی بهمنظور بیاثر کردن تحریم و فشار، بازدارندگی اجتماعی از طریق مشروعیت و انسجام داخلی، و بازدارندگی منطقهای از طریق پیوندهای ژئوپلیتیک. تنها در این چارچوب است که دیپلماسی میتواند به ابزار مدیریت تهدید بدل شود، نه توهم رفع آن.
@syjebraily27 August 2025از این منظر، سخن آقای عراقچی درواقع نمایانگر نوعی فقر استراتژیک در دستگاه سیاست خارجی است؛ فقر در فهم ماهیت قدرت و نسبت آن با جنگ و دیپلماسی. جنگ را نه «تضمین» متوقف میکند و نه «قرارداد»؛ جنگ را فقط قدرت متوقف میکند. هر منطقی غیر از این، یا سادهانگاری است یا مصرف تبلیغاتی دارد.
1 Reply