آثار جهالت و نادانیبرای اینکه درک درستی از ارزش و اهمیت و جایگاه علم در آموزههای قرآن و اسلام داشته باشیم، بررسی آثار جهل از نظر قرآن میتواند این حقیقت را بهتر آشکار کند؛ زیرا یکی از مهمترین راههای شناخت ارزش و اهمیت چیزی نگاه به آثار و نشانههایی است که برای نقیض و ضد آن بیان شده است.
@tohidfa28 July 2024خداوند برای جهل آثار و نشانههایی بیان کرده که از جمله آنها میتوان به موارد زیراشاره کرد:1. اختلاف: از مهمترین علل و عوامل اختلافات میان انسانها، جهالت و نادانی آنان به مسائل و موضوعات است. وقتیاشخاص نسبت به امری جاهل باشند، در آن اختلاف میکنند.
@tohidfa28 July 2024نتیجه این اختلاف میتواند به درگیریهایی فیزیکی نیز کشیده شود؛ چنانکه جهالت امروز گروهی تکفیری نسبت به آموزههای قرآنی موجب اختلاف شدید و کشتار در میان مسلمانان شده است. این اختلافات ممکن است در موضوعات کوچکی آغاز شود ولی اندک اندک گسترش یافته و ضمن عمیق شدن دامنه آن به امور دیگر نیز کشیده شود.
@tohidfa28 July 2024جهالت درباره شخصیت حضرت عیسی(ع) موجب شده تا گروهی او را خدا یا فرزند خداوند قرار دهند و بر همین اساس منکران خدا بودن او را تکفیر کرده و رفتارهای خشونتآمیز نسبت به آنان داشته باشند(نساء، آیه ۱۵۷) برخی اوقات این جهالت در اموری است که اساسی و بنیادی نیست و دانستن و ندانستن آن تاثیری در زندگی ندارد،...
@tohidfa28 July 2024... ولی تاکید بر آن میتواند تبعات و آثاری داشته باشد که طرد اجتماعی و نفی دانش درباره مسائل دیگر را نیز سبب شود. مثلا اینکه شمار اصحاب کهف چند نفر بودند تاثیری در نوع زندگی و افکار و آراء ما ندارد، ولی همین جهالت و دامن زدن به آن میتواند آسیب زا باشد.(کهف، آیه ۲۲)
@tohidfa28 July 20242. ارزش گذاری غلط: از جمله آثار جهالت و نادانی این است که شخص عناصری را به عنوان معیار و ملاک داوری قرار دهد که هیچ اعتباری در ارزش گذاری ندارد.
@tohidfa28 July 2024به عنوان نمونه ثروت و قدرت ملاک انسانیت قرار گیرد و بر اساس آن، کسی که دارای قدرت و ثروت است، انسان یا در درجه بالاتری از انسانیت قرار داده شود و کسی که فاقد آنهاست به پستتر از انسان تنزل داده شود و با آنان بر اساس همین ملاکها رفتار شود.(هود، آیات ۲۷ و ۲۹) #اشرافیگری
@tohidfa28 July 2024به عنوان نمونهای دیگر، دنیا و آخرت و رضای خدا و رضای دیگران، همسنگ هم شمرده شود و یا حتی دنیا بر آخرت و دنیای فانی و عالم باقی و خشنودی خلق بر خشنودی خدا برتری داده شود و بر همین اساس، با مسائل برخورد و تعامل شود.(نحل، آیه ۹۵)
@tohidfa28 July 2024چنین رفتاری از نظر آموزههای قرآنی از آثار جهالت و نشانههای بارز نادانی و بیدانشی است؛ زیرا اگر کسی علم و دانش داشت هرگز چنین ارزشگذاری نادرست و غلطی انجام نمیداد و رفتار و زندگیاش را بر پایه جهل و نادانی سامان نمیداد.
@tohidfa28 July 20243- احساس امنیت: از آثار و نشانههای جهالت احساس امنیت کاذب است. کسی که نسبت به خطری علم نداشته باشد، بیخیال، رفتار و عمل میکند.
@tohidfa28 July 2024به عنوان نمونه کسانی که به دشمنی استکبار جهانی نسبت به مسلمانان جهل دارند، نه تنها احساس امنیت میکنند بلکه ارتباط دوستانهای را نیز با آنان برقرار میکنند و اینگونه است که ضربات سهمگین متحمل میشوند.
@tohidfa28 July 2024خداوند درآیه ۸۱ سوره انعام موردی دیگر از نقش مخرب جهل و نادانی در احساس امنیت کاذب را بیان میکند. در این آیه آمده که احساس امنیّت مشرکان در پناه بتها، زاییده جهل آنان است؛
@tohidfa28 July 2024یعنی مشرکان چون علم و دانشی نسبت به ناتوانی و بیتاثیری بتان در ربوبیت عالم ندارند، بر اساس همین جهالت، خود را در پناه آنان دانسته و با بتپرستی احساس امنیت میکنند؛ در حالی که ربوبیت هستی در اختیار خداوند است و بتان هیچ نقش و توانی در ربوبیت عالم ندارند.
@tohidfa28 July 20244- استبعاد: ازدیگر آثار ونشانههای نادانی، بعید دانستن اموری چون معادورستاخیز است. خداوند درآیات نخست سوره ق ازاستبعاد معاد ازنظر مشرکان و کفار سخن بمیان میآورد؛ زیراآنان نسبت بآفرینش، گرفتار جهالت و نادانی هستند و ازهمینرو این امور را بعید میدانند. همچنین خداوند در آیه ۳۰ سوره بقره گزارش میکند...
@tohidfa28 July 2024...که چگونه جهالت و فقدان علم فرشتگان موجب شده تانسبت بجایگاه خلافت انسان تردید داشته وتوانایی بشررا درانجام این مسئولیت بعیدشمارند.اما همین فرشتگان پساز دانایی نسبت بتوانایی بشر نه تنها آنرا بعید ندانسته بلکه سر به سجده طاعت و اطاعت فرود آورده و خلافت او را بر خود نیز پذیرفتند.(بقره، آیات ۳۰ تا ۳۵)
@tohidfa28 July 20245- استکبار: ابلیس چون نسبت به حقیقت خود و آدم(ع) جاهل بود و گمان برده بود که علت انتخاب آدم(ع) عنصر خاک است در حالی که خود از عنصر پاکتر یعنی آتش است، استکبار میورزد؛(اعراف، آیه ۱۲) حال آنکه علت انتخاب آدم(ع) روح الهی و علم الهی بوده است.(بقره، آیه ۳۰ و ۳۱؛ حجر، آیه ۲۹؛ ص، آیه ۷۲)
@tohidfa28 July 20246- انتظار بیجا: خداوند در آیه ۱۱۸ سوره بقره بیان میکند که مشرکان به سبب جهالت و نادانی توقّعات بیجایی داشتند و میگفتند چرا خداوند با ما سخن نمیگوید و یا معجزه و نشانهای برای ما نمیفرستد.
@tohidfa28 July 2024همین نگرش در میان کفار دیگر نیز وجود داشت و حتی جهالت آنان موجب شده بود تا از پیامبرشان بخواهند مومنان بینوا را از پیرامونش طرد کرده و به جای آنان ثروتمندان و قدرتمندان را گرد خود جمع کند.(هود، آیات ۲۷ و ۲۹) #اشرافیگری
@tohidfa28 July 20247- استهزاء: کسی که فاقد علم و دانش است در جستوجوی راه فرار برای خود به استهزاء و تسمخر دیگران تسمک میجوید؛ چنانکه خداوند در آیه ۶۷ سوره بقره بیان میکند. بر همین اساس تمسخر آیات قرآن و دینداری و مانند آن ریشه در جهالت افراد دارد.(لقمان، آیات ۲ و ۶)
@tohidfa28 July 20248- اشتباه: جهالت موجب میشود تا انسان در مواردی نتواند حق و باطل را از هم تشخیص بدهد و خوب و بد را از هم بازشناسد. وقتی انسان ظاهر بین باشد تحلیل و تفسیری که ارائه میدهد بر اساس همین ظاهرگرایی است و اینگونه است که حقیقت بر او پوشیده میماند.
@tohidfa28 July 2024... که رفتارهای عفیف برخی از بینوایان موجب میشود که دیگران آنان را غنی و بینیاز بشمارند و به یاری و کمک آنان نشتابند.
@tohidfa28 July 2024پس جهل به حال نیازمندان خویشتندار، موجب اشتباه و غنى پنداشتن آنان شده و امکان کمک به آنان را از میان میبرد؛ در حالی که باید انسان در هر کاری علم و دانش مناسب آن کار را کسب کند و تنها به ظاهر امور بسنده نکند.(بقره، آیه ۲۷۳)
@tohidfa28 July 20249- اضلال: ازدیگر آثار مخرب جهالت آنست که انسان نه تنها خودش گرفتار ضلالت و گمراهی است بلکه دیگران را نیز بدان سمت سوق میدهد. بسیاری از کسانی که به گمراه کردن دیگران مشغول هستند افراد جاهلی هستند که به پیروی از هواهای نفسانی نه دانش و علم، زندگی خود را ساخته و رفتار میکنند.(انعام،۱۱۹و۱۴۴؛ لقمان، ۶)
@tohidfa28 July 202410- اعتراض بیمورد: از آثار و نشانههای جهالت میتوان به اعتراضهای بیجا و بیمورد افراد اشاره کرد. از جمله این اعتراضات بیمورد اعتراض مردم نسبت به حکم تغییر قبله است؛ چون این افراد از حکمت و علت و فلسفه تغییر حکم خبر نداشتند نسبت به آن اعتراض کردند.(بقره، آیه ۱۴۲)
@tohidfa28 July 202411- اعراض از حق: جهالت موجب میشود که شخص از حق اعراض کند و به سمت باطل برود. خداوند بصراحت در آیه ۲۴ سوره انبیاء به این اثر و نشانه جهالت توجه میدهد. هم چنین خداوند در آیه ۱۳۰ سوره بقره علت اعراض از دین الهی را جهالت مردمان معرفی میکند.
@tohidfa28 July 202412- افتراء: از دیگر نشانهها و آثار جهالت افترا و نسبتهای ناروا به دیگران از جمله خداوند است.(اعراف، آیه ۲۸؛ بقره، آیه ۶۷) به عنوان نمونه جهالت موجب نسبت دادن فرشتگان به عنوان دختران خدا (زخرف، آیات ۱۹ و۲۰) و نسبت دادن فرزند به خدا (انعام، آیه ۱۰۰؛ یونس، آیه ۶۰؛ کهف، آیات ۴ و ۵) شده است.
@tohidfa28 July 202413- اقدام نسنجیده: اقدام نسنجیده علیه دیگران ازنشانهها وآثار جهالت است که خداوند در آیه ۶ سوره حجرات بآن توجه دادست.14- انحراف جنسی:جهل، عامل بىبندوبارى و انحراف جنسى در میان انسانها و جوامع بشری است. گرایش به زنا و گرایش به *، برخاسته ازجهالت و سفاهت افراد بشر است.(یوسف، ۳۳؛ نمل،۵۵)
@tohidfa28 July 202415- انحصارطلبی: جهل، عامل انحصارطلبى و نفى ارزش دیگران است. برهمین اساس است که یهودیان ارزشهای مسیحیان و اینان نیز ارزشهای یهودیان را نفی میکنند و تنها خود را سزاوار بهشت و مانند آن میدانند.(بقره، آیه ۱۱۳)
@tohidfa28 July 202416- انکار حق: از دیگر آثار و نشانههای جهالت انکار حق چون انکار معاد و رستاخیز است.(نحل، آیه ۳۸؛ جاثیه، آیات ۲۴ تا ۲۶) خداوند در آیات ۳۸و ۳۹ سوره دخان جهل به حقانیّت آفرینش و در آیه ۹۹ سوره اسراء جهل به قدرت خدا را عامل انکار معاد معرفی میکند.
@tohidfa28 July 202417- بدعت: ریشه بدعتها در زندگی بشر را میبایست در جهالت و نادانی او دانست. همین جهالت است که بتپرستی را موجب میشود(زخرف، آیه ۲۰؛ اعراف، آیات ۱۳۸ و ۱۳۹) و در دین اموری که از امور دینی نیست به دین نسبت میدهد.(انعام، آیات ۱۴۰ تا ۱۴۸؛ اعراف، آیه ۲۸)
@tohidfa28 July 202418- بیادبی:جهل، عامل بىادبى و ناسزاگوییست.(فرقان، ۶۳؛ قصص، ۵۵) پس اگر بخواهیم از جهالت کسی آگاه شویم به گفتار و رفتار او نظر کنیم که اگر بیادبی درآن باشد نشانه جهالت اوست.19- بیایمانی:ازنظر آموزههای قرآنی،بیایمانی نشانهای ازجهالت و نادانی و نیز سفاهت و بیعقلی است.(بقره، ۸ و ۱۳ و ۱۰۲ و ۱۰۳)
@tohidfa28 July 202420- بیتقوایی: جهل انسان به ارزش پاداشهاى الهى، زمینهساز بىتقوایى اوست.(بقره، آیه ۱۰۳)21- بیصبری: جهل به راز حوادث پیش آمده، از عوامل ناشکیبایى و اعتراض انسان است.(کهف، ۶۸ تا ۸۲) زیرا اگر حضرت موسی(ع) به فلسفه و راز و رمز اعمال حضرت خضر(ع) آگاهی و دانش داشت، اعتراض نمیکرد و صبر پیشه میگرفت.
@tohidfa28 July 202422- ولایت غیر خدا: از دیگر نشانهها و آثار جهالت و نادانی پذیرش ولایت غیر خدا به جای خداست.(عنکبوت، آیه ۴۱)23- پشیمانی: ندامت از آثار جهالت است. خداوند در آیه ۶ سوره حجرات میفرماید کارهاى انجام شده بر اثر جهل، درپىدارنده پشیمانى است.
25- فال بد زدن: گرایش به امور خرافی و ابزارهای جادو و سحر از جمله نشانههای جهالت است. خداوند به صراحت در آیه ۱۳۱ سوره اعراف نادانی و جهل را زمینهساز گرایش مردم به تطیّر و فال بد زدن دانسته است. #توحیدنما
14:43 - 28 July 2024
1 Reactions
238 Views
@tohidfa28 July 202426- تعصب بیجا: جهل، از عوامل تعصّب بیجا درباره عقیده خود است. (بقره، آیه ۱۱۳؛ انفال، آیات ۳۱ و ۳۴) گروههای تکفیری و مانند آن بر اساس همین جهل نسبت به عقیده و دین خود است که دیگران را کافر دانسته و حکم قتل بیگناهان را صادر میکنند.
@tohidfa28 July 202427- توطئه: از دیگر نشانههای جهالت توطئهگری است. خداوند در آیه ۸ سوره منافقون توطئه منافقان براى بیرون راندن پیامبر(صلىالله علیه وآله) و مؤمنان از مدینه را برخاسته از جهل آنان نسبت به انحصار عزّت به خدا، رسول و مؤمنان دانسته است.
@tohidfa28 July 202428- سحر و جادوگری: از نظر قرآن، جهل به آخرت، از عوامل روى آوردن مردم به سحر و جادو و سوء استفاده از آن است.(بقره، آیه ۱۰۲)
@tohidfa28 July 202431- مهر شدن دلها: از دیگر آثار جهالت آن است که دلهای جهال در فرآیندی بسته و مهر و موم میشود. خداوند در آیات ۵۸ و ۵۹ سوره روم می فرماید که مهر شدن قلب نادانان به امر خداوند، بر اثر جهل به حقایق قرآن است.
@tohidfa28 July 2024همچنین از دیگر نشانههای جهالت میتوان به دنیاطلبی، شایعهپذیری، فزونطلبی، کوردلی، لجاجت و مجادله و یاوهگویی اشاره کرد که در قرآن به آنها اشاره شده است.محمدحسین فروغی kayhan.ir/000v9Ukayhan.irآثار و نشانههای جهالت
1 Reply