بازداشت حجتالاسلام قاسمیان در جریان حج، تنها یک حادثه فردی نبود؛ نشانهای بود از تنش پنهان میان سه ساحت گفتمان انقلابی، عقلانیت سیاسی و اخلاق ارتباطی اسلامی.
قاسمیان، با انتقاد از «سیاستهای فرهنگی عربستان» و تشبیه حرمین به «تنظیمات کارخانه بنیامیه»، از منظری انقلابی، به نهی از منکری تاریخی دست زد. در این قرائت، او مبلغ اسلام ناب و افشاگر اسلام تحریفشده است.
اما در سطح ژئوپلیتیک و دیپلماسی دینی، این اقدام در خاک سعودی، آن هم در موسم حج، فاقد مصلحتسنجی بود. سخن حق، اگر بیمحابا و بیتدبیر گفته شود، میتواند نه بیدارگر، بلکه بحرانزا باشد.
در سطح اخلاق ارتباطی نیز مسئله ساده نیست. در اسلام، نیت اصلاحگری کافی نیست؛ لحن و روش هم تعیینکنندهاند. اگر بیان، موجب تحقیر یا تشویش شود، مشروعیت اخلاقیاش مخدوش میشود
قاسمیان نه قربانی محض است، نه قهرمان بیخطا. او در تقاطع حساسی ایستاده است: جایی که مرزهای «تکلیفگرایی»، «تدبیر سیاسی» و «اخلاق گفتار» درهم تنیدهاند.
حق گفتن حقیقت، همواره به معنای حکمت در گفتن آن نیست. گاه، حقیقت اگر در زمان و مکان نامناسب ادا شود، بیش از آنکه بیدار کند، میسوزاند.
به قلم شیخ حمید چیگلراهبردنگار و تحلیلگر سیاسی
19:29 - 27 May 2025