«لامذهب» یا «لامسّب» یا «لامصّب»؟«لامذهب» کلمهای است عربی بهمعنی «بیدین» که در فارسیِ گفتاری معمولاً «ذ» آن را بهصورت s و با تشدید ادا میکنند. «لامذهب» با تلفظی که در گونهی گفتاری پیدا کرده (lāmassab)، از اصل خود دور افتاده و معنایی متفاوت به خود گرفته که کمابیش با «لاکردار» برابری میکند و
@mastanebano30 خرداد 1402تقریباً همیشه در حکم دشنام است؛ حالآنکه معنی اولیهی این کلمه همیشه ناسزا نیست. بنابراین، در شکل گفتاریِ این واژه، تقریباً با واژهی جدیدی روبهروییم که تلفظ و معنی متفاوتی دارد و درنتیجه، نمیتوانیم در گفتارینویسی همهجا آن را بهشکل اصلیاش، یعنی «لامذهب»، بنویسیم.
@mastanebano30 خرداد 1402مقایسهی مثالهای زیر، این نکته را بهخوبی روشن میکند:ـ مدرسه فقط «لامذهب» بار میآورد. (بیدین)ـ منِ «لامذهبِ» بیدین به تو ایمان دارم/ خیلی این کفر من ایمان قشنگیست گلم (بیدین)ـ خفهش کن این «لامسّب/لامصّب» رو! (لاکردار)ـ پول «لامسّب/لامصّب» چه مزهای میده! (لاکردار)
اما املای شکستی «لامذهب» را چگونه باید نوشت؟«لامسّب» یا «لامصّب»؟قبلاً در فرستهای به گرایشِ عربیزدایی در زبان فارسی امروز اشارهای کرده بودم و در همانجا نوشته بودم که این گرایش در سطحهای مختلفی از زبان نمود پیدا کرده و یکی از آنها املای واژهها است.برپایهی این رویکرد،چند حرف از الفبای فارسی
23:08 - 30 خرداد 1402
9 Reactions
320 Views
@mastanebano30 خرداد 1402را صرفاً متعلق به زبان عربی و واژههای عربیِ دخیلدرفارسی میشمرند: «ح، ص، ض، ط، ظ، ع» (نک: درآمدی بر چگونگی شیوۀ خط فارسی، میرشمسالدین ادیبسلطانی، و۳، چ۳، تهران: امیرکبیر، ۱۳۷۸، ص۷). بنابراین، برای تعیین املای واژهای که واجهای متناظر این حرفها در آن وجود دارد، ابتدا واژه را ریشهیابی میکنند و
@mastanebano30 خرداد 1402درصورتیکه اصالتاً عربی نباشد، بهجای این حرفها، آن را با حرفهایی مینویسند که در فارسی آوایش با آن واج برابر است؛ یعنی بهجای «ح»، از «ه» و بهجای «ص»، از «س» و بهجای «ض» و «ظ»، از «ز» و بهجای «ع»، از «ئ/ا» استفاده میکنند.با این توضیحات، شاید گمان کنید املای گفتاری کلمهی «لامذهب»
@mastanebano30 خرداد 1402که اصالتاً عربی است، حتماً باید با «ص» نوشته شود؛ یعنی باید بنویسیم «لامصّب» و نه «لامسّب». ولی این تصور صحیح نیست؛ زیرا حفظکردن حرفهای مختص عربی صرفاً برای واژههایی است که آن حرفها در املای اصلی واژه آمده است. بنابراین، از آنجا که املای اصلی «لامذهب» بدون «ص» است، نوشتن آن با «ص» وجهی ندارد و
@mastanebano30 خرداد 1402حتی طبق قاعدهای که گفتیم، ایبسا غلطانداز باشد و مخاطبِ کمآشنا را به این گمان بیندازد که «لامصب» با همین املا کلمهای عربی است. بهعلاوه، اصلِ مهم دیگری در املای واژهها وجود دارد: اینکه برای نشاندادن واجهایی که در الفبای فارسی، بیش از یک حرف برایشان وجود دارد، تا حد ممکن از حرفهای فارسی
@mastanebano30 خرداد 1402استفاده کنیم (البته بهشرط غیرعربیبودن کلمه و اینکه حرفهای عربیِ یادشده در آن نباشد). برایناساس، برای نشاندادن واج s، حرف «س» به «ص» برتری دارد.با این اوصاف، املای «لامسّب» دقیقتر و قاعدهمندتر و صحیحتر است. در فرهنگ املایی خط فارسی هم ابتدا «لامسّب» آمده و سپس «لامصب» و...
@mastanebano30 خرداد 1402این خود چهبسا اشارهای است تلویحی به ترجیح «لامسّب» به «لامصّب».#محمد_یوسفی_شیرازی#درست_نویسی#ویرشت#نگارش#نویسندگی#نویسنده_شو
1 Reply